W BCU w dziedzinie logistyki z siedzibą w Grodzisku Mazowieckim mówimy o spedycji i jej współczesnym zakresie.

Spedycja to nie tylko fracht – mit pośrednictwa w transporcie drogowym

Pozornie spedycja wydaje się prostą działalnością, polegającą na znalezieniu przewoźnika i zorganizowaniu transportu towaru z punktu A do punktu B. W praktyce rynkowej właśnie tak jest często postrzegana. Spedytor kojarzony jest z osobą, która korzystając z giełd transportowych, telefonu i poczty elektronicznej, wyszukuje dostępne środki transportu i negocjuje stawki frachtowe. Jego wynagrodzeniem jest prowizja wynikająca z różnicy między ceną uzyskaną od klienta a kosztem przewozu.

Takie podejście jest jednak dużym uproszczeniem – w ujęciu formalnym i prawnym spedycja to działalność znacznie bardziej złożona. Obejmuje ona nie tylko organizację przewozu, ale także planowanie, koordynację i nadzór nad całym procesem transportowym. Spedytor może odpowiadać za przygotowanie dokumentów, wybór środka transportu, organizację odpraw celnych czy współpracę z różnymi uczestnikami łańcucha dostaw. W tym sensie pełni on rolę integratora procesu logistycznego, a nie jedynie pośrednika.

W praktyce współczesnego transportu, szczególnie drogowego, obserwuje się jednak uproszczenie tej roli. Dzięki cyfrowym platformom i giełdom transportowym możliwe jest szybkie dopasowanie ładunku do przewoźnika. Powoduje to, że spedycja drogowa coraz częściej sprowadza się do operacyjnego „obsługiwania zleceń”, a nie do kompleksowego zarządzania procesem. W efekcie spedytor zaczyna pełnić funkcję brokera transportowego, skupionego na transakcji, a nie na całości łańcucha dostaw.

Istotne znaczenie mają również regulacje prawne. Zgodnie z Kodeksem cywilnym spedytor odpowiada za prawidłową organizację transportu, ale nie za sam przewóz, chyba że działa jako tzw. przewoźnik umowny. W takiej sytuacji jego odpowiedzialność znacząco wzrasta i jest zbliżona do odpowiedzialności przewoźnika, który odpowiada za ładunek na zasadzie ryzyka. Oznacza to, że błędne określenie swojej roli w procesie może mieć poważne konsekwencje prawne i finansowe, zarówno dla pośrednika, jak też zleceniodawcy. Spedytor może stosunkowo łatwo stać się przewoźnikiem umownym często nieświadomie, co prowadzi do zasadniczej zmiany zakresu jego odpowiedzialności.

Podsumowując, spedycja to działalność znacznie bardziej złożona, niż sugeruje jej potoczne rozumienie. Może przyjmować formę prostego pośrednictwa, ale w swojej pełnej postaci jest procesem organizacji i zarządzania transportem. To właśnie różnica między tymi dwoma ujęciami oraz bardzo różnymi granicami odpowiedzialności sprawia, że pojęcie spedycji pozostaje jednym z najbardziej prostych, a zarazem niejednoznacznych terminów współczesnych łańcuchów dostaw.

Zainteresował Cię powyższy temat? Jeśli tak, więcej przeczytasz na stronie internetowej BCU w dziedzinie logistyki z siedzibą w Grodzisku Mazowieckim: https://www.bcugrodzisk.edu.pl/spedycja/