Nowoczesny mebel nie powstaje wyłącznie przy maszynie. Powstaje w miejscu, gdzie spotykają się kreatywność, wiedza, umiejętności, materiał, dane, projekt i dobra organizacja pracy. Dlatego edukacja zawodowa w branży meblarskiej nie może być tylko nauką zawodu „od czynności do czynności”. Musi być nauką całego procesu: od pomysłu, przez technologię, aż po jakość wyrób gotowego.

Branża meblowa zmienia się dziś bardzo szybko. W zakładach produkcyjnych obok klasycznych narzędzi pojawiają się centra CNC, zautomatyzowanie i zrobotyzowane stanowiska oraz całe linie produkcyjne, systemy planowania produkcji, skanery, druk 3D, analiza danych i sztuczna inteligencja. A mimo to nadal liczy się ręka, oko, doświadczenie i wyczucie materiału. To właśnie dlatego edukacja zawodowa na poziomie uniwersyteckim potrzebuje nowego modelu. Nie może być tylko wykładem o technologii. Nie może być też tylko ćwiczeniem przy maszynie. Musi łączyć naukę, warsztat, projektowanie, cyfryzację i realne problemy firm.

Edukacja zawodowa na uczelni. Co to właściwie znaczy?

Edukacja zawodowa na poziomie uniwersyteckim nie oznacza obniżenia poziomu akademickiego. Oznacza coś przeciwnego. Wiedza naukowa ma zejść z papieru do hali, laboratorium, modelarni i biura projektowego. Student kierunku inżynierskiego, technicznego czy projektowego powinien poznać i przede wszystkim rozumieć różnorodność materiału z którym pracuje. Powinien umieć zaprojektować wyrób z uwzględnieniem procesów jakie są niezbędne do jego wytworzenia. Powinien też umieć zadać sobie pytanie: czy to rozwiązanie jest trwałe, bezpieczne, opłacalne, ekologiczne i możliwe do wdrożenia?

Nowoczesne kształcenie zawodowe przypomina przemyślany warsztat, w którym teoria pełni funkcję nawigacji. Nie zastępuje ona realnego doświadczenia, lecz wskazuje najkrótszą drogę do osiągnięcia celu. Badania nad edukacją na styku nauki i pracy pokazują, że najważniejsze staje się dziś łączenie dwóch światów. Pierwszy to świat szkoły i uczelni. Drugi to świat realnej pracy, błędów, terminów, kosztów, norm i oczekiwań klienta [4].

Branża meblowa jako laboratorium przyszłości

Przemysł meblarski jest idealnym polem do testowania innowacji edukacyjnych. Łączy rzemiosło, technologię, wzornictwo, logistykę, automatykę, ergonomię i ekologię. To nie jest już tylko produkcja szaf, stołów i krzeseł. To zarządzanie całym cyklem życia produktu.

Badania prowadzone w obszarze edukacji drzewnej i meblarskiej wskazują na lukę między tym, jak studenci oceniają swoje kompetencje cyfrowe i środowiskowe, a tym, czego oczekuje przemysł [1]. Podobne wnioski płyną z analiz dotyczących kompetencji potrzebnych absolwentom kierunków związanych z drewnem i meblarstwem [2].

To wyraźny sygnał zmian: kompetencje techniczne, takie jak modelowanie 3D w systemach CAD, muszą iść w parze z umiejętnościami produkcyjnymi i ekologicznymi. Rynek meblarski szuka ludzi, którzy potrafią zoptymalizować koszty, zredukować odpady i zaplanować montaż. Prawdziwa reforma szkolnictwa zawodowego wymaga zmiany metod dydaktycznych, a nie tylko modernizacji parku maszynowego.

Tradycyjny model edukacji dzieli wiedzę na odizolowane dyscypliny: materiałoznawstwo, konstrukcje, technologię czy zarządzanie. Nowoczesne kształcenie zawodowe odwraca ten schemat, stawiając w centrum zintegrowany proces. Zamiast przyswajać suchą teorię, studenci realizują konkretne wyzwania inżynieryjne. Przykładem może być projekt modułowego stolika z rygorystycznym limitem odpadów do 10% na końcu zapakowany tak, by optymalnie wykorzystać wymiary palety transportowej całej określonej serii produktu. Innym przykładem może być opracowanie procesu produkcyjnego komody, zgodnego z zasadami gospodarki o obiegu zamkniętym, którą łatwo naprawimy lub materiał konstrukcyjny wykorzystamy ponownie. W tym ujęciu materiałoznawstwo przestaje być tabelą właściwości fizycznych, a staje się świadomą decyzją biznesową i ekologiczną między drewnem litym, kompozytem a tworzywem odnawialnym.

Wizja kształcenia zawodowego w przemyśle drzewnym i meblarskim

Wizja przyszłości edukacji zawodowej opiera się na pełnej synergii uniwersytetów, szkół branżowych, branżowych centrów umiejętności oraz biznesu. Integracja ta materializuje się w modelu czterech komplementarnych stref nauki, przez które przechodzi student:

• Strefa materiału: obejmuje strukturalną wiedzę o surowcach, od drewna litego po nowoczesne kompozyty, kleje i komponenty.
• Strefa projektu: koncentruje się na inżynierii konstrukcji, ergonomii, wzornictwie oraz zaawansowanym modelowaniu cyfrowym.
• Strefa procesu: wdraża w obszar planowania technologii, normowania czasu pracy, marszrut produkcyjnych, logistyki i kontroli jakości.
• Strefa wdrożenia: wieńczy proces poprzez budowę prototypu, walidację dokumentacji, kalkulację kosztów oraz testy rynkowe w oparciu o feedback od partnera przemysłowego.

Wdrożenie tego modelu nie dewaluuje naukowego statusu uczelni. Wręcz przeciwnie. Stymuluje transfer technologii do przemysłu, podczas gdy praktyka dostarcza nauce realnych i inspirujących problemów badawczych.

Dobra praktyka: Branżowe Centrum Umiejętności jako pomost

Branżowe Centrum Umiejętności (BCU) w Różanymstoku wyznacza strategiczny kierunek transformacji systemu edukacji zawodowej. Jednostka ta skutecznie integruje potencjał szkolnictwa branżowego, sektora akademickiego, przedsiębiorstw oraz organizacji otoczenia biznesu. Tworzy tym samym optymalne środowisko do praktycznej nauki zawodu, ustawicznego doskonalenia kadr oraz transferu innowacji technologicznych do przemysłu meblarskiego. Inicjatywa ta odpowiada na kluczowe wyzwanie rynkowe jakie stawia współczesny sektor meblarski, który poszukuje pracowników gotowych do kształcenia ustawicznego. W raporcie z badań „Zapotrzebowanie na zawody, kwalifikacje i umiejętności w branży meblarskiej. Raport z badań przeprowadzonych w 2025 i 2026 roku” [5] autorzy wskazują kluczowe zawody o najwyższym stopniu powiązania z meblarstwem, m.in. stolarz, operator maszyn, projektant CAD/CAM, monter mebli oraz tapicer. W dobie cyfryzacji operator CNC musi posiadać kompetencje z zakresu analityki danych, konstruktor – dogłębną wiedzę o procesach produkcyjnych, a projektant – świadomość ekonomiczną oraz ekologiczną, obejmującą kalkulację śladu węglowego.

Perspektywy potrzeb rynkowych kształcenia kadr w branży wykracza poza warsztat techniczny, wskazując potrzebę szkolenia kadr wg kompetencji tzw. „miękkich”. Przebadane firmy dostrzegają największą potrzebę doskonalenia kadr w obszarach:

• Przywództwo i kapitał ludzki: dotyczy budowy i motywacji zespołów. Podkreśla to, że nowoczesna produkcja meblarska opiera się na efektywnej współpracy i zarządzaniu relacjami.
• Kompetencje wykonawcze i menedżerskie: firmy wskazują potrzebę podnoszeniu umiejętności zawodowych kadry wykonawczej oraz rozwojowi kompetencji miękkich kadry zarządzającej. Pokazuje to, że obok twardego rzemiosła kluczowa staje się dojrzałość menedżerska.
• Metodyka zarządzania i optymalizacja: istotnym obszarem wsparcia są metody i schematy w zarządzaniu oraz systemy mierzenia i oceny pracy. Odzwierciedla to dążenie firm do standaryzacji i cyfryzacji procesów.
• Obszar komercyjny: zasygnalizowaną potrzebą stanowią techniki sprzedażowe, marketingowe oraz bezpośrednia obsługa klienta.

W pierwszej połowie 2026 roku Branżowe Centrum Umiejętności w Różanymstoku [14] przeszkoliło 283 osoby (ryc.1), z dominującym udziałem dorosłych (60%), młodzieży (30%) oraz nauczycieli (10%), co wskazuje na silne ukierunkowanie na podnoszenie kwalifikacji aktywnych zawodowo. Największym zainteresowaniem cieszyły się szkolenia z zakresu robotyki (64 uczestników) oraz budowania wydajności zespołów (49 osób), przy czym innowacyjne kursy zrobotyzowane przyciągnęły zarówno młodzież, jak i kadrę dydaktyczną. Szkolenia z zakresu budowania wydajności zespołów, zarządzania produkcją, obsługi maszyn jak centrum wiertarskiego oraz okleiniarki były realizowane wyłącznie dla osób dorosłych, natomiast pozostałe moduły miały charakter mieszany i obejmowały również młodzież oraz w wybranych przypadkach nauczycieli [14].

Innowacje w edukacji zawodowej czyli cyfrowy asystent nie zastąpi mistrza

Sztuczna inteligencja w edukacji zawodowej nie powinna być traktowana jak magiczne rozwiązanie. AI nie zastąpi mistrza zawodu. Nie zastąpi nauczyciela, który widzi, że uczeń źle trzyma narzędzie. Nie zastąpi technologa, który słyszy po dźwięku maszyny, że coś jest nie tak.

AI może jednak bardzo pomóc: może podpowiadać, może analizować błędy, może porównywać wyniki, może szybciej dostarczać informację zwrotną.

Badania nad AI w szkolnictwie wyższym pokazują, że największy potencjał mają rozwiązania wspierające personalizację nauki, analizę aktywności studentów i lepsze dopasowanie metod dydaktycznych [6], [7], [8]. Jednocześnie autorzy doniesień literaturowych podkreślają potrzebę etyki, przejrzystości i ostrożnego wdrażania [9]. W praktyce oznacza to jedno. AI powinna pomagać człowiekowi uczyć się lepiej, a nie powinna odbierać mu sprawczości.

Przyszłościowe zastosowanie AI w edukacji zawodowej dotyczy zaawansowanej analizy motoryki i sekwencji działań praktycznych. Zamiast weryfikacji efektu końcowego, systemy wizyjne i sensoryczne monitorują sam proces wykonawczy. Wyobraźmy sobie osobę ucząca się procesu tapicerowania fotela wypoczynkowego. Inteligentny system wizyjny śledzi każdy jego ruch: od sposobu naciągania tkaniny i gęstości mocowania zszywek. Zintegrowane kamery oraz czujniki IoT rejestrują odległości naciągu, marszczenie tkaniny, tempo i płynność ruchu pistoletu oraz równomierność aplikowania zszywek. AI nie ocenia subiektywnie. Wykazuje czarno na białym: za słaby naciąg materiału w narożnikach, pominięcie kroku w instrukcji technologicznej czy niepotrzebne przestojowe ruchy, które marnują czas. To feedback idealny, bo natychmiastowy i bezstronny. Pamiętajmy jednak o zachowaniu balansu. Maszyna widzi błędy techniczne, ale nie zastąpi mistrza. W zawodach produkcyjnych kluczowy pozostaje ludzki kontekst: dbałość o drogi surowiec, komunikacja w zespole, zdolność adaptacji i intuicja zawodowa, których algorytm nie rozumie.

W inżynierii produkcji meblarskiej edukacja oparta wyłącznie na symulacjach cyfrowych jest niewystarczająca. Kluczowym elementem kształcenia pozostaje empiryczna weryfikacja właściwości surowca, subiektywne odczucie oporu materiału, akustyczna ocena poprawności procesu skrawania czy wizualna identyfikacja stopnia zużycia ostrza narzędzia. Z tego względu algorytmy AI oraz systemy komputerowe powinny pełnić funkcję komplementarną wobec praktyki warsztatowej. Optymalna sekwencja dydaktyczna realizuje się w triadzie: „koncepcja, egzekucja, ewaluacja”. W tym modelu student przygotowuje proces w systemie cyfrowym, następnie wykonuje zadanie, a na końcu analizuje wynik z nauczycielem konfrontując jakość z danymi procesu. Podejście to stymuluje zaawansowane myślenie technologiczne, niezbędne na stanowiskach konstruktora, technologa oraz menedżera produkcji.

Symulatory czyli bezpieczna przestrzeń do błędów

Nowoczesna edukacja zawodowa coraz częściej korzysta z technologii, które jeszcze niedawno kojarzyły się głównie z grami komputerowymi. Chodzi o rozszerzoną rzeczywistość, czyli AR (Augmented Reality), oraz wirtualną rzeczywistość, czyli VR (Virtual Reality). Różnica jest prosta. AR nakłada cyfrowe wskazówki na realny obraz świata. Student patrzy na maszynę, detal albo stanowisko pracy, a system podpowiada mu kolejne kroki. Może wskazać miejsce wiercenia, kolejność montażu albo element wymagający kontroli. VR działa inaczej. Przenosi użytkownika do symulowanego środowiska. To może być wirtualna hala produkcyjna, stanowisko CNC, tapicernia albo linia montażowa. Uczący się ćwiczy w bezpiecznych warunkach. Może popełniać błędy bez ryzyka uszkodzenia maszyny, materiału lub narażenia zdrowia. Najkrócej można powiedzieć tak: AR to instrukcja widoczna „na maszynie”, a VR to trening w bezpiecznej wersji zakładu produkcyjnego. Badania nad zastosowaniem AR w kształceniu zawodowym pokazują, że ta technologia dobrze wspiera naukę procedur. Pomaga też w orientacji przestrzennej i w zrozumieniu kolejnych etapów pracy [10]. To ważne szczególnie tam, gdzie uczeń musi nie tylko zapamiętać czynność, ale także wykonać ją w odpowiednim miejscu, czasie i kolejności. Podobne wnioski płyną z przeglądu i metaanalizy badań nad połączenie świata realnego i cyfrowego (mixed reality) w edukacji zawodowej. Wyniki badań wskazują, że takie narzędzia mogą wspierać uczenie się na kilku poziomach. Wpływają na wiedzę, zachowanie oraz zaangażowanie osób uczących się [11].

Przegląd badań z 2022 roku pokazuje, że systemy VR i AR są wykorzystywane do rozwijania umiejętności psychomotorycznych [12]. To umiejętności, które łączą myślenie, wzrok i ruch ręki. W praktyce oznacza to, że człowiek widzi, analizuje i wykonuje precyzyjny ruch.

W meblarstwie ten sam mechanizm ma ogromne znaczenie. Pracownik nie uczy się tylko teorii. Musi dobrze ustawić materiał, dobrać narzędzie, wykonać otwór, poprowadzić element, ocenić powierzchnię i sprawdzić jakość. To są czynności, których nie da się opanować wyłącznie z podręcznika.

Dlatego AR i VR mogą być bardzo przydatne w nauce montażu mebli, wiercenia, obsługi centrum CNC, okleinowania, tapicerowania, pakowania, kontroli jakości oraz bezpiecznej organizacji stanowiska pracy. Student może najpierw przećwiczyć proces w środowisku cyfrowym. Następnie może wykonać tę samą czynność w realnej pracowni. Dzięki temu nauka staje się spokojniejsza, bardziej uporządkowana i mniej przypadkowa.

Nie oznacza to jednak, że technologia zastępuje nauczyciela lub mistrza zawodu. Jest raczej dodatkowym narzędziem. Nauczyciel nadal wyjaśnia sens działania, pokazuje dobre nawyki koryguje błędy. AR i VR pomagają natomiast zobaczyć to, co często trudno uchwycić podczas tradycyjnego pokazu. Największa wartość tych technologii polega więc nie na efekcie „nowości”. Ich siłą jest możliwość wielokrotnego ćwiczenia. Uczący się może powtarzać czynność tyle razy, ile potrzebuje. Może wrócić do trudnego etapu, może sprawdzić, gdzie popełnił błąd. To szczególnie ważne w zawodach meblarskich, gdzie dokładność, bezpieczeństwo i powtarzalność decydują o jakości gotowego wyrobu.

W dobrze zaprojektowanym kształceniu zawodowym AR i VR powinny tworzyć pomost między teorią a praktyką. Najpierw student rozumie zasadę. Potem ćwiczy ją w symulacji. Następnie wykonuje zadanie na prawdziwym materiale i prawdziwej maszynie. Taki model dobrze odpowiada na potrzeby branży meblarskiej, która potrzebuje ludzi sprawnych manualnie, ale jednocześnie gotowych do pracy z nowoczesną technologią.

Grywalizacja jako nauka bez nudy, ale z sensem

Grywalizacja to użycie mechanizmów znanych z gier. Mogą to być poziomy, wyzwania, punkty, informacja zwrotna, misje i rywalizacja zespołowa. Nie chodzi jednak o zabawę dla samej zabawy. Dobrze zaprojektowana grywalizacja pomaga utrzymać uwagę i motywację. W edukacji zawodowej może być szczególnie przydatna tam, gdzie student musi wielokrotnie ćwiczyć podobną czynność. Na przykład rozpoznawanie błędów produkcyjnych, dobór okuć, planowanie operacji albo kontrolę dokumentacji. Przegląd badań nad grywalizacją i uczeniem opartym na grach w VET (Vocational Education and Training) pokazuje, że takie metody mogą wspierać motywację, zaangażowanie i aktywne uczenie [13]. Uczenie oparte na grach to wykorzystanie mechanizmów gier, symulacji oraz grywalizacji do nauki konkretnego zawodu. Zamiast czytać instrukcje, uczniowie lub pracownicy realizują zadania w formie interaktywnej rozgrywki. W branży meblarskiej i drzewnej przykłady takiego podejścia obejmują m.in.:

• Symulatory 3D hal produkcyjnych, gdzie uczeń zdobywa punkty za poprawne i bezpieczne ustawienie parametrów maszyny CNC lub dobór narzędzi skrawających.
• Gry decyzyjne, w których przyszły technolog lub menedżer zarządza wirtualną fabryką mebli, balansując między kosztami materiałów, czasem produkcji a poziomem wygenerowanych odpadów.
• Rywalizację z systemem punktowym, gdzie poprawne wykonanie sekwencji montażowej mebla w określonym czasie pozwala awansować na „wyższy poziom” wtajemniczenia zawodowego.

Dzięki temu nauka trudnych, technicznych procedur staje się bardziej angażująca, a błędy popełnione w wirtualnej grze nie generują realnych strat finansowych ani ryzyka wypadku.

Motywacja studenta też jest technologią

Czasem zapominamy, że najważniejszym „narzędziem” w edukacji jest motywacja. Bez niej nawet najlepsza pracownia będzie tylko zbiorem urządzeń.

Badania w obszarze edukacji drzewnej i meblarskiej pokazują, że motywacja akademicka studentów wpływa na ich samoocenę kompetencji cyfrowych i kompetencji związanych ze zrównoważonym rozwojem [3]. To ważne, bo w praktyce student musi chcieć uczyć się zarówno maszyny, jak i sensu jej użycia. Nowoczesne kształcenie powinno więc projektować dobre doświadczenia uczenia się. Student musi widzieć, że zadanie jest prawdziwe. Musi rozumieć, że jego projekt może stać się prototypem. Musi dostać informację zwrotną od nauczyciela, technologów i użytkowników.

Motywacja rośnie wtedy, gdy nauka ma sens. W branży meblowej ten sens jest bardzo konkretny. To gotowy produkt, który ktoś będzie używał.

Dobre praktyki dla przemysłu drzewnego i meblarskiego

Innowacyjne kształcenie zawodowe nie zaczyna się od zakupu najnowszej maszyny. Zaczyna się od dobrze postawionego problemu. To ważne szczególnie w przemyśle drzewnym i meblarskim, gdzie każda decyzja ma praktyczny skutek. Wpływa na koszt, jakość, czas produkcji, bezpieczeństwo pracy i zadowolenie użytkownika.

Pierwszą dobrą praktyką jest uczenie przez realne zadania. Zamiast abstrakcyjnego ćwiczenia warto dać studentom lub uczestnikom szkolenia konkretny problem z życia firmy. Może to być projekt stanowiska montażowego. Może to być ograniczenie odpadów przy rozkroju płyt. Może to być poprawa ergonomii pakowania albo przygotowanie dokumentacji dla krótkiej serii mebli. Takie zadania są bliższe prawdziwej pracy niż klasyczne ćwiczenia „na zaliczenie”. Uczą nie tylko wykonania czynności, ale uczą także myślenia procesowego. Student widzi, że źle zaprojektowany detal może wydłużyć montaż, zwiększyć ilość odpadów albo utrudnić transport.

Drugą dobrą praktyką są wspólne laboratoria uczelni, BCU i firm. To bardzo ważny kierunek rozwoju. Jedno dobrze wyposażone miejsce może służyć uczniom, studentom, nauczycielom zawodu i pracownikom przedsiębiorstw. Dzięki temu ta sama przestrzeń staje się punktem spotkania edukacji i przemysłu. W takim laboratorium można testować nowe technologie. Można prowadzić szkolenia z obsługi CNC, robotyzacji, tapicerowania, szycia, okleinowania, montażu czy kontroli jakości. Można też zapraszać firmy do pokazywania realnych problemów produkcyjnych. Wiedza szybciej krąży wtedy między szkołą, uczelnią i zakładem pracy.

Trzecią dobrą praktyką jest wykorzystanie sztucznej inteligencji jako narzędzia informacji zwrotnej. AI może pomagać w analizie błędów, może wskazywać, które kompetencje wymagają wzmocnienia. Może też porządkować dokumentację i wspierać przygotowanie materiałów dydaktycznych. Trzeba jednak jasno powiedzieć: AI nie powinna zastępować nauczyciela, instruktora ani mistrza zawodu. Może być pomocnym asystentem. Ostateczna ocena, interpretacja błędu i decyzja o dalszej nauce powinny należeć do człowieka. W kształceniu zawodowym doświadczenie praktyka nadal ma ogromną wartość.

Czwartą dobrą praktyką jest nauka odpowiedzialności za produkt. Każdy projekt mebla powinien kończyć się nie tylko pytaniem: „czy udało się go wykonać?”. Trzeba zapytać także: czy jest trwały, bezpieczny, wygodny, opłacalny i możliwy do naprawy? Warto analizować koszt materiałów, ilość odpadów, sposób pakowania, łatwość montażu i wpływ na użytkownika. To uczy szerszego spojrzenia. Mebel nie kończy się na hali produkcyjnej. Trafia do domu, hotelu, biura, szkoły albo restauracji. Tam musi działać bezpiecznie i dobrze służyć ludziom.

Dobre praktyki w edukacji zawodowej powinny więc łączyć trzy światy: warsztat, technologię i odpowiedzialność. Przemysł drzewny i meblarski potrzebuje ludzi, którzy potrafią wykonać zadanie, ale także rozumieją jego sens. To właśnie takie kształcenie najlepiej przygotowuje do pracy w nowoczesnej branży meblarskiej.

Podsumowanie: warsztat, wiedza i technologia w jednym modelu kształcenia

Przyszłość edukacji zawodowej na poziomie uniwersyteckim nie polega na prostym dodawaniu nowych technologii do starych programów. Sama obecność sztucznej inteligencji, symulatorów, AR czy VR nie wystarczy. Najważniejsze jest to, aby zmienić sposób myślenia o kształceniu.

Programy studiów powinny być budowane wokół procesów, a nie wyłącznie wokół pojedynczych przedmiotów. Student powinien przechodzić pełną drogę: od pomysłu, przez projekt, prototyp i technologię wykonania, aż po ocenę jakości, kosztów i trwałości wyrobu. Taki model najlepiej oddaje realia pracy w przemyśle drzewnym i meblarskim. W tym procesie bardzo ważna staje się współpraca uczelni z Branżowymi Centrami Umiejętności. Centra takie jak BCU Różanystok mogą pełnić rolę żywego laboratorium branży. Łączą sprzęt, praktykę, firmy, instruktorów, nauczycieli i krótkie formy szkoleniowe. Dzięki temu edukacja szybciej reaguje na potrzeby rynku pracy.

Nowe technologie powinny być wdrażane odpowiedzialnie. Najpierw trzeba jasno określić cel dydaktyczny. Dopiero potem dobrać narzędzie. AI, AR, VR czy analiza danych nie mogą być celem samym w sobie. Mają pomagać w nauce, porządkować wiedzę, wspierać informację zwrotną i ułatwiać bezpieczne ćwiczenie trudnych czynności. Równocześnie trzeba rozwijać kompetencje nauczycieli. Bez dobrze przygotowanej kadry nawet najlepsze rozwiązania cyfrowe pozostaną niewykorzystane. To nauczyciel nadaje technologii sens. To on decyduje, kiedy potrzebny jest symulator, kiedy pokaz przy maszynie, a kiedy zwykła rozmowa o błędzie. Edukacja meblarska przyszłości powinna także łączyć cyfryzację ze zrównoważonym rozwojem. Branża nie może myśleć wyłącznie o szybkości produkcji. Coraz większe znaczenie będą miały jakość, trwałość, naprawialność, ograniczanie odpadów i odpowiedzialne wykorzystanie materiałów.

Główny wniosek jest prosty. Innowacje w edukacji zawodowej na poziomie uniwersyteckim nie polegają na tym, że komputer zastępuje warsztat. Polegają na tym, że warsztat staje się mądrzejszy. Najlepszy model kształcenia w przemyśle drzewnym i meblarskim to połączenie ręki, głowy i danych:

• Ręka daje umiejętność.
• Głowa daje zrozumienie.
• Dane dają informację zwrotną.

Sztuczna inteligencja, AR, VR, symulatory i analiza danych mogą bardzo pomóc. Ale tylko wtedy, gdy służą człowiekowi. W centrum edukacji nadal musi stać przyszły fachowiec: świadomy, sprawny, odpowiedzialny i gotowy do uczenia się przez całe życie.

Literatura:

[1] Goropečnik, L., Makovec Radovan, D., Grošelj, P., Kropivšek, J., 2025, Gaps Between Students’ Self-Perceived Digital and Sustainability Competencies and the Expectations of the Wood & Furniture Industry, Forests, doi: 10.3390/f16071194.

[2] Goropečnik, L., Makovec Radovan, D., Kropivšek, J., 2024, Empowering Advancement of Wood and Furniture Sector Through Key Digital and Sustainability Competencies, Drvna Industrija, doi: 10.5552/drvind.2024.0165.

[3] Goropečnik, L., Kropivšek, J., Kristl, N., Makovec Radovan, D., 2026, The Effect of Students’ Academic Motivation on Their Self-Perceived Digital and Sustainability Competencies in Wood Science and Technology Education, BioResources, doi: 10.15376/biores.21.1.267-287.

[4] Gessler, M., Nägele, C., Stalder, B. E., 2021, Scoping Review on Research at the Boundary Between Learning and Working: A Bibliometric Mapping Analysis of the Last Decade, International Journal for Research in Vocational Education and Training, doi: 10.13152/IJRVET.8.4.8.

[5] Dorozińska M., Strzelczyk M., 2026, „Zapotrzebowanie na zawody, kwalifikacje i umiejętności w branży meblarskiej. Raport z badań przeprowadzonych w 2025 i 2026 roku”, BCU w Różanymstoku

[6] Crompton, H., Burke, D., 2023, Artificial Intelligence in Higher Education: The State of the Field, International Journal of Educational Technology in Higher Education, doi: 10.1186/s41239-023-00392-8.

[7] Holmes, W., Tuomi, I., 2022, State of the Art and Practice in AI in Education, European Journal of Education, doi: 10.1111/ejed.12533.

[8] Long, D. Y., Wang, S. W., Md Rashid, S., Lu, X. T., 2026, Artificial Intelligence in Higher Education: A Systematic Review of Its Impact on Student Engagement and the Mediating Role of Teaching Methods, Frontiers in Education, doi: 10.3389/feduc.2025.1648661.

[9] Bond, M., Khosravi, H., De Laat, M., Bergdahl, N., Negrea, V., Oxley, E., Pham, P., Chong, S. W., Siemens, G., 2024, A Meta Systematic Review of Artificial Intelligence in Higher Education: A Call for Increased Ethics, Collaboration, and Rigour, International Journal of Educational Technology in Higher Education, doi: 10.1186/s41239-023-00436-z.

[10] Chiang, F.-K., Shang, X., Qiao, L., 2022, Augmented Reality in Vocational Training: A Systematic Review of Research and Applications, Computers in Human Behavior, doi: 10.1016/j.chb.2021.107125.

[11] Bödding, R., Schriek, S. A., Maier, G. W., 2025, A Systematic Review and Meta-Analysis of Mixed Reality in Vocational Education and Training: Examining Behavioral, Cognitive, and Affective Training Outcomes and Possible Moderators, Virtual Reality, doi: 10.1007/s10055-025-01118-z.

[12] Chan, V. S., Haron, H. N. H., Isham, M. I. B. M., Mohamed, F. B., 2022, VR and AR Virtual Welding for Psychomotor Skills: A Systematic Review, Multimedia Tools and Applications, doi: 10.1007/s11042-022-12293-5.

[13] Dahalan, F., Alias, N., Shaharom, M. S. N., 2024, Gamification and Game Based Learning for Vocational Education and Training: A Systematic Literature Review, Education and Information Technologies, doi: 10.1007/s10639-022-11548-w.

[14] Dane BCU w Różanystoku, 2026, „Szkolenia podnoszące kwalifikacje. Łączne wyniki uczestników w szkoleniach BCU w Różanystoku przypadające na 1 połowę 2026 roku”.

Dr inż. Krzysztof Wiaderek

Specjalistą w obszarze meblarstwa, technologii drewna, projektowania mebli oraz wdrażania innowacji w przemyśle drzewno-meblarskim. Jest adiunktem w Katedrze Meblarstwa Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu. Ekspert akademicki i praktyk w branży meblarskiej.