Wprowadzenie i kontekst branżowy

• Kontekst gospodarczy:

Polska elektroenergetyka przechodzi dynamiczną transformację energetyczną, której istotą jest odejście od scentralizowanego, opartego na paliwach kopalnych modelu wytwarzania energii ku zdecentralizowanemu systemowi opartemu na odnawialnych źródłach energii (OZE). Rosnący udział fotowoltaiki, energetyki wiatrowej, biogazowni i hydroenergetyki w krajowym miksie energetycznym stwarza nowe wyzwania dla operatorów sieci: konieczność bilansowania zmiennej produkcji z dynamicznie zmieniającym się zapotrzebowaniem odbiorców.

Transformacja energetyczna wymusza przebudowę oraz rozbudowę krajowego systemu elektroenergetycznego, w tym infrastruktury stacyjnej i sieciowej. Szczególne znaczenie mają inwestycje związane z modernizacją Głównych Punktów Zasilania (GPZ), stacji najwyższych, średnich napięć, a także wdrażaniem nowoczesnych systemów automatyki zabezpieczeniowej i sterowania siecią.

Odpowiedzią na te wyzwania jest koncepcja systemów elektroenergetycznych lokalnie bilansowanych – klastrów energii, spółdzielni energetycznych, prosumentów zbiorowych i obywatelskich społeczności energetycznych. Podmioty te tworzą Lokalne Obszary Bilansowania (LOB), w których produkcja, magazynowanie i konsumpcja energii są koordynowane na poziomie lokalnym, ograniczając obciążenie sieci przesłowej i dystrybucyjnej.

Istotnym czynnikiem wspierającym proces modernizacji sektora energetycznego są środki finansowe pochodzące z Krajowego Planu Odbudowy (KPO), przeznaczane między innymi na rozwój kompetencji zawodowych oraz inwestycje w nowoczesną infrastrukturę energetyczną.

Szkolenia realizowane w Branżowym Centrum Umiejętności nr 1 w Siedlcach w dziedzinie Elektryka stanowią odpowiedź na rosnące zapotrzebowanie sektora elektroenergetycznego na pracowników posiadających praktyczne kompetencje w zakresie eksploatacji systemów elektroenergetycznych lokalnie bilansowanych.

Uzasadnienie technologiczne (część zmienna):

Eksploatacja systemów elektroenergetycznych lokalnie bilansowanych stanowi jeden z kluczowych elementów współczesnej infrastruktury elektroenergetycznej. Są to układy odpowiedzialne za realizację funkcji sterowania, zabezpieczeń, pomiarów, sygnalizacji oraz automatyki w lokalnych systemach bilansujących. Ich prawidłowe działanie warunkuje bezpieczeństwo pracy urządzeń energetycznych, ciągłość dostaw energii elektrycznej, bezpieczeństwo współpracy lokalnych systemów elektroenergetycznych  współpracujących z OSD oraz możliwość skutecznego zarządzania systemem elektroenergetycznym.

Dynamiczny wzrost liczby instalacji OZE – w Polsce fotowoltaika osiągnęła ponad 24 GW mocy zainstalowanej na koniec 2025 roku – generuje rosnące potrzeby w zakresie integracji tych źródeł z siecią dystrybucyjną, zarządzania przepływami mocy, sterowania magazynami energii oraz obsługi systemów automatyki i telemechaniki. Pojawiają się również nowe formy prawne uczestnictwa w rynku energii: klastry energii, spółdzielnie energetyczne, prosumenci wirtualni i zbiorowi, obywatelskie społeczności energetyczne (OSE).

W konsekwencji rynek pracy odnotowuje rosnące zapotrzebowanie na specjalistów posiadających praktyczne umiejętności w zakresie eksploatacji systemów lokalnie bilansowanych. Utworzenie kwalifikacji sektorowej pozwoli na uporządkowanie i potwierdzanie kompetencji w tym obszarze, zwiększy bezpieczeństwo realizowanych prac oraz wesprze rozwój nowoczesnej elektroenergetyki w Polsce.

Grupa docelowa i perspektywy zawodowe

• Profil kandydata:

Szkolenie: „Eksploatacja systemów elektroenergetycznych lokalnie bilansowanych” skierowane jest do absolwentów szkół branżowych w zawodach elektromechanik i elektryk, technik elektryk, technik mechatronik, technik urządzeń i systemów energetyki odnawialnej oraz pracowników branży elektrycznej i elektroenergetycznej pragnących poszerzyć swoje kwalifikacje w obszarze odnawialnych źródeł energii, magazynów energii i lokalnych systemów zarządzania energią.

• Analiza rynku pracy:

Zgodnie z wynikami ogólnopolskiego badania „Barometr zawodów na rok 2025 i 2026”, zawody związane z branżą elektryczną i elektroenergetyczną należą do grup zawodów deficytowych. Szczególnie wysoki poziom zapotrzebowania dotyczy elektryków, energetyków i specjalistów ds. systemów OZE.

Deficyt wykwalifikowanych kadr wynika między innymi z:

• dynamicznego wzrostu liczby instalacji OZE i systemów magazynowania energii,
• rosnącej liczby podmiotów tworzących klastry energii, spółdzielnie energetyczne i społeczności energetyczne,
• konieczności modernizacji infrastruktury sieciowej dla integracji rozproszonych źródeł,
• starzenia się obecnej kadry technicznej,
• rosnącej złożoności systemów sterowania i zarządzania energią (EMS, SCADA, BEMS).

Sektory zatrudnienia (część zmienna):

Osoby posiadające kwalifikację „Eksploatacja systemów elektroenergetycznych lokalnie bilansowanych” będą mogły znaleźć zatrudnienie w szerokim zakresie podmiotów związanych z elektroenergetyką, OZE, automatyką energetyczną oraz zarządzaniem energią.

Do podstawowych sektorów zatrudnienia należą:

Klastry energii, spółdzielnie energetyczne i społeczności energetyczne – prace związane z:

- eksploatacją i monitorowaniem lokalnych systemów bilansowania,

- obsługą systemów zarządzania energią (EMS/CEMS),

- rozliczaniem uczestników wspólnoty energetycznej,

- raportowaniem autokonsumpcji dla URE.

Operatorzy systemów dystrybucji energii elektrycznej – prace związane z:

- eksploatacją stacji elektroenergetycznych i GPZ,

- integracją rozproszonych źródeł OZE z siecią SN i nn,

- obsługą układów pomiarowych AMI i systemów telemechaniki,

- monitorowaniem jakości energii w punkcie przyłączenia (PCC).

Firmy instalatorskie i integratorzy systemów OZE – prace związane z:

- montażem i uruchomieniem instalacji PV, farm wiatrowych, biogazowni,

- instalacją i konfiguracją bateryjnych magazynów energii (BESS),

- integracją systemów EMS/SCADA z urządzeniami OZE i magazynami,

- obsługą protokołów komunikacyjnych: Modbus, DNP3.0, IEC 60870-5-104.

Zakłady przemysłowe i służby utrzymania ruchu – prace związane z:

- eksploatacją przemysłowych magazynów energii i mikrosieci,

- zarządzaniem elastycznością poboru (DSR) i uczestnictwem w rynku bilansującym,

- optymalizacją kosztów energii w taryfach B i A,

- wdrażaniem systemów zarządzania energią zgodnych z normą ISO 50001.

Zakres merytoryczny i Efekty Uczenia Się

• Wymagania z zakresu BHP

Uczestnik szkolenia posiada wiedzę i umiejętności w zakresie:

• przepisów BHP obowiązujących podczas eksploatacji urządzeń elektrycznych i elektroenergetycznych,
• zasad organizacji bezpiecznego stanowiska pracy przy instalacjach OZE i magazynach energii,
• identyfikowania zagrożeń występujących podczas prac eksploatacyjnych przy systemach PV, BESS i układach SN,
• stosowania środków ochrony indywidualnej i zbiorowej,
• zasad wyłączania, zabezpieczania i oznakowania urządzeń elektroenergetycznych,
• stosowania instrukcji eksploatacji oraz poleceń pisemnych,
• zasad ochrony przeciwporażeniowej i przeciwpożarowej w obiektach z magazynami energii LFP,
• procedur bezpiecznej pracy przy instalacjach DC (farmy PV, BESS) i AC (sieć SN),
• udzielania pierwszej pomocy przedmedycznej w przypadku porażenia prądem elektrycznym.
• Twarde kompetencje techniczne (część zmienna):

Szkolenie składa się z części teoretycznej i praktycznej.

Część teoretyczna szkolenia obejmuje:

- podstawy prawne rynków lokalnie bilansowanych: Ustawa o OZE, Prawo energetyczne, dyrektywy RED II/III, formy prawne uczestnictwa (prosument, klaster, spółdzielnia energetyczna, OSE),

- normę ISO 50001 – systemy zarządzania energią, cykl PDCA, kluczowe pojęcia (EnMS, SPE, BME, EnPI),

- charakterystykę rynku energii w Polsce: struktura KSE, uczestnicy rynku (OSP, OSD, TGE, URE), taryfy G/C/B/A, taryfy dynamiczne,

- rodzaje źródeł energii OZE: fotowoltaika, energetyka wiatrowa, hydroenergetyka, biogazownia, kogeneracja CHP, pompy ciepła, wodór – zasady działania, parametry, rola w klastrze,

- kryteria oceny możliwości przyłączenia źródeł do sieci SN: jakość energii, warunki zwarciowe, zmiany napięcia, procedura EON/ION/FON,

- układy pomiarowe stosowane w energetyce: liczniki AMI, przekładniki CT/PT, analizatory jakości energii, szafa telemechaniki RT, protokoły Modbus/DNP3.0/IEC 104,

- magazyny energii: BESS (LFP vs NMC), elektrownie szczytowo-pompowe, CAES, magazyny ciepła, wodór, Vehicle-to-Grid (V2G),

- systemy zarządzania energią: EMS, BEMS, FEMS, CEMS, bilansowanie węzłowe, Lokalny Obszar Bilansowania (LOB), wirtualna elektrownia (VPP),

- przykłady systemów lokalnie bilansowanych: klastry energii, spółdzielnie, biogazownie ze sieciami ciepłowniczymi, oczyszczalnie ścieków, mikrosystemy wyspowe.

Część praktyczna szkolenia obejmuje:

• analizę dokumentacji technicznej instalacji OZE i systemów bilansujących,
• obsługę i konfigurację systemu zarządzania energią (EMS) na stanowisku laboratoryjnym,
• odczyt i interpretację danych z liczników AMI i analizatorów jakości energii,
• wykonanie pomiarów eksploatacyjnych: sprawdzenie parametrów sieci w PCC, pomiar izolacji, pomiar uziemień,
• konfigurację podstawowych parametrów regulatora mocy NC RfG (moc czynna P, bierna Q),
• ocenę wskaźników autokonsumpcji i bilansowania w lokalnym systemie energetycznym,
• identyfikację nieprawidłowości w pracy systemu OZE + magazyn + EMS i dobór działań korekcyjnych,
• sporządzanie podstawowej dokumentacji eksploatacyjnej i raportów dla URE.

Po ukończeniu szkolenia uczestnik:

• charakteryzuje budowę i zasady funkcjonowania systemów elektroenergetycznych lokalnie bilansowanych,
• rozróżnia formy prawne uczestnictwa w lokalnym rynku energii i zna ich wymagania techniczne,
• zna zasady działania i parametry techniczne OZE oraz magazynów energii stosowanych w klastrach,
• interpretuje dokumentację techniczną, schematy instalacji OZE i dane z systemów EMS/SCADA,
• ocenia wskaźniki autokonsumpcji i efektywności lokalnego systemu bilansowania,
• obsługuje układy pomiarowe i analizatory jakości energii w punkcie przyłączenia (PCC),
• stosuje procedury bezpiecznej pracy przy urządzeniach elektroenergetycznych, PV i BESS,
• identyfikuje uszkodzenia i nieprawidłowości działania układów OZE i magazynów energii,
• wykonuje podstawowe czynności eksploatacyjne w systemie zarządzania energią.

Metodologia kształcenia i baza laboratoryjna

• Wymiar i organizacja zajęć:

Specjalistyczne szkolenie kompetencyjne: „Eksploatacja systemów elektroenergetycznych lokalnie bilansowanych” realizowane jest w wymiarze 40 godzin dydaktycznych (20 godzin część teoretyczna, 20 godzin część praktyczna). Szkolenie składa się z części teoretycznej i praktycznej realizowanej w warunkach laboratoryjnych i warsztatowych pod nadzorem wykwalifikowanej kadry inżynierskiej.

Program szkolenia umożliwia stopniowe przechodzenie od zagadnień prawnych i systemowych, poprzez charakterystykę źródeł OZE i magazynów energii, aż do praktycznej obsługi układów pomiarowych, systemów EMS i elementów automatyki energetycznej.

Infrastruktura BCU:

Zajęcia realizowane są w Branżowym Centrum Umiejętności nr 1 w Siedlcach zlokalizowanym przy ul. Stanisława Konarskiego 9A.

Ośrodek dysponuje nowoczesnym zapleczem dydaktycznym oraz specjalistyczną infrastrukturą laboratoryjną dostosowaną do prowadzenia kształcenia w dziedzinie elektryki i elektroenergetyki. Wyposażenie pracowni odpowiada aktualnym standardom technologicznym stosowanym w przedsiębiorstwach sektora energetycznego oraz przemysłowego.

Baza dydaktyczna obejmuje między innymi:

• stanowiska montażowe do wykonywania obwodów wtórnych,
• urządzenia do pomiaru izolacji, uziemień i parametrów sieci SN/nn,
• oprogramowanie SCADA i systemy wizualizacji pracy mikrosieci.
• szafy sterownicze i rozdzielnice szkoleniowe,
• aparaturę zabezpieczeniową i sterowniczą,
• urządzenia pomiarowe i diagnostyczne,
• zestawy listew zaciskowych,
• narzędzia do montażu i obróbki przewodów.

• Wykonywane zadania (część zmienna):

Uczestnicy szkolenia wykonują samodzielne zadania techniczne na podstawie dostarczonej dokumentacji technicznej, zgodnie z wymaganiami technologicznymi oraz zasadami bezpieczeństwa pracy.

Szkolenia odbywają się na stanowiskach wyposażonych w:

• listwy zaciskowe,
• aparaturę sterowniczą,
• urządzenia zabezpieczeniowe,
• elementy automatyki,
• szafy sterownicze,
• rozdzielnice elektroenergetyczne,
• liczniki inteligentne AMI i analizatory jakości energii,
• przekładniki prądowe i napięciowe do pomiarów pośrednich,
• narzędzia do konfiguracji protokołów komunikacyjnych (Modbus, DNP3.0, IEC 104).

System walidacji i certyfikacja

• Zintegrowany System Kwalifikacji:

Ukończenie szkolenia „Eksploatacja systemów elektroenergetycznych lokalnie bilansowanych” oraz zdanie egzaminu skutkuje uzyskaniem oficjalnego certyfikatu potwierdzającego zdobycie kwalifikacji sektorowej „Eksploatacja systemów elektroenergetycznych lokalnie bilansowanych”, funkcjonującej w ramach Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji (ZSK). Certyfikat stanowi formalne potwierdzenie posiadania specjalistycznych kompetencji technicznych zgodnych z wymaganiami sektora elektroenergetycznego i rynku OZE.

Uzyskanie kwalifikacji:

• zwiększa wiarygodność zawodową uczestnika na rynku energetyki rozproszonej i OZE,
• potwierdza praktyczne przygotowanie do eksploatacji lokalnych systemów bilansowania energii,
• ułatwia mobilność zawodową w obszarze klastrów energii, spółdzielni i operatorów OSD,
• wspiera rozwój kariery w sektorze energetycznym, przemysłowym i samorządowym,
• umożliwia pracodawcom jednoznaczną ocenę poziomu kompetencji kandydatów.
• Metody walidacji:

Egzamin weryfikujący umiejętności składa się z trzech etapów:

• test teoretyczny – weryfikacja wiedzy z zakresu prawa energetycznego, parametrów technicznych OZE i magazynów energii, zasad bilansowania lokalnego i ISO 50001; po pozytywnym zaliczeniu testu można przystąpić do egzaminu praktycznego,
• obserwacja w warunkach symulowanych – wykonanie zadań eksploatacyjnych na stanowisku laboratoryjnym: odczyt i interpretacja danych z EMS, pomiary układu pomiarowego, ocena wskaźnika autokonsumpcji, identyfikacja nieprawidłowości w pracy systemu,
• rozmowa z komisją (wywiad swobodny) – ocena kompetencji zawodowych i zdolności do samodzielnego rozwiązywania problemów eksploatacyjnych.

• Wymagania wobec komisji egzaminacyjnej:

Wysoki poziom jakości procesu walidacji zapewnia udział komisji egzaminacyjnej posiadającej odpowiednie kwalifikacje zawodowe, doświadczenie branżowe oraz kompetencje merytoryczne.

1. Komisja walidacyjna składa się z trzech osób, w tym z przewodniczącego komisji.
2. Każdy członek komisji musi spełnić wszystkie z poniższych kryteriów:

• posiadanie wykształcenia wyższego magisterskiego na kierunku elektrotechnika lub elektroenergetyka,
• posiadanie udokumentowanego minimum 5-letniego doświadczenia zawodowego w branży elektroenergetycznej,
• posiadanie aktualnego świadectwa kwalifikacyjnego w Grupie I - Eksploatacja i Dozór.
   

Informacje organizacyjne i rekrutacja

Zadanie dla wykonawcy: Czytelnie przekazać wymogi formalne, procedurę zapisu oraz dane kontaktowe ośrodka.

• Procedura rekrutacyjna:

Rekrutacja odbywa się:

• drogą elektroniczną - poprzez kwestionariusz zapisu dostępny na stronie internetowej www.bcunr1.siedlce.pl
• osobiście - w sekretariacie Branżowego Centrum Umiejętności Nr 1 w Siedlcach,
• wysłany pocztą tradycyjną- na adres Branżowego Centrum Umiejętności Nr 1 w Siedlcach.

Proces rekrutacji obejmuje:

• zapoznanie się z regulaminem uczestnictwa,
• wypełnienie formularza zgłoszeniowego,
• złożenie wymaganych dokumentów,
• weryfikację formalną zgłoszenia,
• zakwalifikowanie uczestnika do udziału w szkoleniu.

Wymagane dokumenty:

• formularz zgłoszeniowy,
• deklaracja uczestnictwa,
• klauzula informacyjna.

• Dane instytucji:

Branżowe Centrum Umiejętności nr 1 w dziedzinie Elektryka

ul. Stanisława Konarskiego 9a, 08-110 Siedlce.

adresu strony internetowej: www.bcunr1.siedlce.pl

tel. 25 794 33 30

email: sekretariat@ckz.siedlce.pl