Wychodząc naprzeciw potrzebie wypełnienia luki między nauczaniem w szkołach a ciągłym uzupełnianiem nowych – specjalistycznych lub branżowych kompetencji w odpowiedzi na potrzeby rynku pracy w Polsce, powstaje docelowo sieć 127 Branżowych Centrów Umiejętności. Placówki te są nowoczesnymi centrami szkoleniowymi, w których można zdobyć praktyczne umiejętności i kwalifikacje w wybranych zawodach. Branżowe Centra Umiejętności łączą nowoczesną edukację z biznesem, oferując zaawansowane technologicznie szkolenia.
Zaletą Branżowych Centrów Umiejętności jest zaplecze dydaktyczne oferujące najnowocześniejszy sprzęt i technologie wykorzystywane w danej branży. Niemniej istotna jest również współpraca z rynkiem pracy, zapewniająca kształcenie dostosowane do aktualnych potrzeb pracodawców, co znacząco zwiększa szanse na zatrudnienie.
W obszarze transportu kolejowego istnieją trzy Branżowe Centra Umiejętności w Łodzi, Skarżysku-Kamiennej oraz w Siedlcach - różniące się od siebie profilem kolejowego nauczania.
Łódzkie Branżowe Centrum Umiejętności specjalizuje się w dziedzinie eksploatacji i utrzymania kolejowych środków transportu. Placówka ta powstała przy Salezjańskich Szkołach Rzemiosł i znajduje się w centrum miasta około jeden kilometr od stacji Łódź Fabryczna. Jednostka ta współpracuje z kluczowymi partnerami branżowymi tj. Związkiem Pracodawców Kolejowych oraz PKP Intercity S.A.
Branżowe Centrum Umiejętności w Skarżysku-Kamiennej specjalizuje się w dziedzinie eksploatacji i utrzymania kolejowych środków transportu. Centrum współpracuje ze Stowarzyszeniem Inżynierów i Techników Komunikacji RP, Oddział w Radomiu oraz przewoźnikiem Polregio S.A.
Wszystkie ośrodki organizują olimpiady i konkursy których adresatami są przede wszystkim uczniowie szkół kształcących w branży kolejowej jak również uczniowie innych szkół ponadpodstawowych i podstawowych.
Branżowe Centra Umiejętności kształcą zarówno młodzież jak również dorosłych na różnego rodzaju kursach i szkoleniach. Kształcenie dorosłych nastawione jest na cel i efekt, tak jak to w swoich założeniach mają Branżowe Centra Umiejętności, stając się idealną formą podnoszenia kwalifikacji w kierunkach transportu kolejowego.
Placówki w Siedlcach i Łodzi przygotowały ofertę dla osób dorosłych oraz nauczycieli kształcenia zawodowego.
W Siedlcach osoby takie mogą skorzystać z następujących form doskonalenia:
- Kurs przygotowawczy do licencji maszynisty.
Kurs przygotowuje do pierwszego formalnego etapu uzyskania uprawnień Maszynisty, tzn. do Szkolenia na licencję maszynisty. Podczas kursu uczestnicy poznają technologię i zasady organizacji transportu kolejowego, zostają zapoznani z podstawami prowadzenia ruchu kolejowego oraz obowiązującą sygnalizacją kolejową. Uczestniczenie w zajęciach to również nabycie umiejętności rozróżniania rodzajów pojazdów kolejowych zgodnie z ich przeznaczeniem.
- Kurs przygotowawczy do zawodu elektromonter taboru kolejowego.
Celem kursu jest przygotowanie uczestników do pracy w zawodzie elektromontera taboru kolejowego w tym posługiwanie się dokumentacją techniczną, stosowanie zasad elektrotechniki, elektroniki i mechaniki. Program kursu kładzie również nacisk na rozwijanie kompetencji w zakresie prawa i zasad etyki zawodowej oraz przygotowuje do kwalifikacji - Diagnozowanie i naprawa maszyn i urządzeń elektrycznych pojazdów kolejowych.
- Kurs kasjera (w transporcie kolejowym).
Kurs ma na celu przygotowanie do wykonywania pracy kasjera w transporcie kolejowym, rozwija umiejętności posługiwania się kasą fiskalną i korzystania z elektronicznych kanałów sprzedaży.
W zakresie sprzedaży biletów kursanci nabywają umiejętności ustalania opłaty za przejazdy, dokonywanie zmian w umowie przewozu i zwrotu biletów oraz stosowania przepisów i taryf.
- Szkolenie w zakresie budowy i funkcjonowania układów pneumatycznych i układów mechanicznych w pojazdach kolejowych.
W efekcie ukończenia szkolenia uczestnicy posiądą wiedzę w rozpoznawaniu części i zespołów instalacji pneumatycznych stosowanych w kolejnictwie oraz doborze odpowiednich części i zespołów pneumatycznych do konkretnych zastosowań. W zakresie praktycznym szkolenie przygotowuje do wymiany elementów pneumatycznych takich jak silniki, siłowniki i cylindry hamulcowe, montażu przewodów pneumatycznych oraz przygotowuje do kwalifikacji - Diagnozowanie i naprawa podzespołów mechanicznych i układów pneumatycznych stosowanych w pojazdach kolejowych.
- Szkolenie w zakresie budowy i funkcjonowania układów wentylacji, ogrzewania i klimatyzacji.
Po zakończeniu szkolenia uczestnik będzie znał odpowiednie rozwiązania wentylacyjne, grzewcze i klimatyzacyjne wraz z ich zastosowaniem oraz będzie potrafił rozpoznawać urządzenia klimatyzacyjno-grzewcze stosowane w pojazdach kolejowych. W praktyce uczestnicy poznają diagnostykę urządzeń oraz samodzielnie oceniają stan techniczny poszczególnych komponentów urządzeń.
- Szkolenie przygotowawcze do kursu konduktora.
Celem szkolenia jest przygotowanie uczestników do kursu konduktora w tym obsługi osób z niepełnosprawnościami, odprawy handlowej podróżnych oraz znajomości regulaminów przewozu, taryf i cenników.
- Szkolenie w zakresie obsługi utrzymania i konserwacji wind dla niepełnosprawnych
Szkolenie przygotowuje do pracy związanej z obsługą i utrzymaniem wind w zakresie znajomości przepisów, standardów technicznych oraz dokumentacji technicznej eksploatacji i serwisu wind. Szkolenie kładzie również nacisk na bezpieczeństwo i higienę pracy przy obsłudze i konserwacji urządzeń.
- Kurs dyspozytora taborowego
Kurs przygotowuje do pracy poprzez przyswojenie treści w zakresie taboru kolejowego oraz ich charakterystyki, oznaczeń literowych i cyfrowych czy parametrów technicznych pojazdów. Kursanci przygotowują się również do korzystania z narzędzi cyfrowych wspierających organizację i nadzór nad ruchem taboru.
W Łodzi osoby dorosłe mają wybór z pośród następujących form kształcenia:
- Szkolenie w zakresie wiedzy i pomiarów obwodu prądu stałego i prądu przemiennego.
Spodziewanymi efektami jest przygotowanie kursanta z podstaw mechatroniki oraz praw elektrotechniki dla obwodów maszyn elektrycznych prądu stałego i prądu przemiennego. Praktycznymi umiejętnościami nabywanymi na szkoleniu jest uruchamianie maszyn elektrycznych prądu stałego i przemiennego wraz ze sterowaniem poprzez wybrane układy mechatroniki.
- Szkolenie w zakresie wiedzy i pomiarów podstawowych układów mechatronicznych i maszyn elektrycznych.
Efektem ukończenia szkolenia jest przypomnienie praw dotyczących zjawisk indukcji elektromagnetycznej w obwodach maszyn elektrycznych prądu stałego i przemiennego. Dodatkowo szkolenie obejmuje pomiary podstawowych wielkości elektrycznych w obwodach maszyn elektrycznych prądu stałego i przemiennego.
- Szkolenie w zakresie wiedzy i pomiarów układów pneumatyki i hydrauliki.
Celem szkolenia jest omówienie praw przepływu gazu i cieczy w układach pneumatycznych i hydraulicznych oraz pomiarów podstawowych wielkości elektrycznych i nieelektrycznych w obwodach pneumatyki i hydrauliki. W praktyce szkolenie obejmuje uruchamianie siłowników i zaworów pneumatycznych i hydraulicznych wraz z ich wysterowaniem poprzez wybrane układy elektroniki przemysłowej.
-Szkolenie w zakresie montażu układów elektrycznych, elektronicznych i pneumatycznych.
Szkolenie przygotowuje z doboru i montażu elementów nieliniowych, które pozwolą na zobrazowanie działania złącza półprzewodnikowego w procesie przepływu prądu oraz w stanie zaporowym. Proces szkolenia ma za zadanie efektywne przygotowanie kursanta do poprawnego montażu wybranych elementów elektroniki, czujników elektrycznych i elementów pneumatyki.
- Szkolenie w zakresie wiedzy i pomiarów układów elektronicznych i cyfrowych.
W efekcie ukończenia szkolenia uczestnik jest przygotowany do weryfikacji praw elektrotechniki dla elementów elektroniki stosowanych w prostych obwodach elektronicznych oraz wybranych układach elektroniki i układach cyfrowych. W praktyce szkolenie obejmuje uruchamianie układów elektroniki wraz ze sterowaniem, oceną rozpływu energii w systemach OZE dla wybranych układów elektroniki przemysłowej i układów cyfrowych.
- Szkolenie w zakresie programowania sterowników PLC.
Szkolenie obejmuje proces przygotowania kursanta z podstaw teoretycznych działania sterownika PLC, jego budowy elektrycznej, sposobu zasilania, wejść i wyjść cyfrowych i analogowych. Praktyczne przygotowanie obejmuje cykl ćwiczeń w zakresie programowania, definiowanie zmiennych pomocniczych, danych, timerów, liczników obrazów wejść i wyjść dla wyjaśnienia struktury funkcjonalnej sterowników PLC.
- Szkolenie w zakresie sterowania maszynami i urządzeniami elektrycznymi.
Celem szkolenia jest przygotowanie uczestnika z podstaw maszyn elektrycznych, praw elektrycznych dla obwodów maszyn elektrycznych prądu stałego i prądu przemiennego oraz urządzeń elektrycznych. Szkolenie obejmuje zajęcia praktyczne związane ze sterowaniem elektrycznym oraz metodami FOC i DTC dla maszyn elektrycznych prądu przemiennego.
- Szkolenie w zakresie projektowania CAD oraz tworzenia dokumentacji podzespołów i zespołów mechatronicznych.
Efektem szkolenia jest przygotowanie do procesu weryfikacji użyteczności elementów elektroniki, obwodów elektronicznych oraz wybranych układów elektroniki i układów cyfrowych w zespołach mechatroniki użytkowej. Szkolenie praktyczne skupia się na tworzeniu dokumentacji technicznej.
- Kurs przygotowujący do kwalifikacji w zakresie wiedzy i pomiarów z podstaw mechatroniki obejmującej zagadnienia elektrotechniki, elektroniki, mechaniki i informatyki do procesu łączeniowego i uruchomieniowego stanowisk z sterownikami PLC.
Kurs obejmuje proces przygotowania kursanta z podstaw elektrotechniki dotyczących praw elektrotechniki dla obwodów elektrycznych prądu stałego i obwodów elektrycznych prądu przemiennego. Przygotowanie obejmuje również proces uruchamiania sterowników PLC z omówieniem funkcji wejść i wyjść binarnych lub analogowych. W praktyce uczestnik będzie przygotowywany do poprawnego montażu wybranych elementów elektroniki, czujników elektrycznych, elementów mechatroniki i informatyki w celu tworzenia kompleksowych układów mechatronicznych z wykorzystaniem sterowników PLC.
- Kurs przygotowujący do kwalifikacji w zakresie wiedzy i programowania nowoczesnych systemów mechatronicznych w oparciu o programowalne sterowniki PLC.
Efektem kursu jest proces przygotowania do programowania elementów i układów elektroniki przemysłowej oraz układów cyfrowych w celu implementacji w zespołach i systemach mechatronicznych. Szkolenie przygotowuje również do programowania sterowników PLC, z wykorzystaniem dostępnych czterech języków programowania oraz projektowania systemów wybranych układów przemysłowych i kolejowych.
Dla nauczycieli kształcenia zawodowego przygotowano:
- Szkolenie w zakresie sterowania maszyn elektrycznych i układów przekształtnikowych.
W efekcie ukończenia szkolenia uczestnik nabędzie praktykę związaną ze sterowaniem elektrycznym oraz rozbudowanymi metodami FOC i DTC dla układów napędowych prądu przemiennego. Doświadczenie pozwoli na pracę z wykorzystaniem sterowania napędami w nowoczesnych pojazdach kolejowych i pojazdach elektrycznych zasobnikowych.
- Szkolenie w zakresie projektowania oraz tworzenia dokumentacji technicznej dla podzespołów i zespołów mechatronicznych kolejowych środków transportu.
Celem szkolenia jest zapoznanie z procesem weryfikacji użyteczności elementów elektroniki, obwodów elektronicznych oraz wybranych układów elektroniki i układów cyfrowych w zespołach mechatroniki kolejowych środków transportu. Szkolenie pozwala tworzyć realne projekty, uwzględniające podstawy programu, modelowania części oraz tworzenie dokumentacji technicznej.
- Szkolenie w zakresie wiedzy, montażu i pomiarów układów pneumatyki i hydrauliki.
Szkolenie obejmuje proces przygotowania kursanta z podstaw elementów wykonawczych i sterujących pneumatyki oraz hydrauliki. W praktyce szkolenie obejmuje uruchamianie siłowników i zaworów pneumatycznych i hydraulicznych wraz z ich wysterowaniem poprzez wybrane układy elektroniki przemysłowej.
- Szkolenie w zakresie montażu układów elektrycznych, elektronicznych i mechatronicznych.
Spodziewanymi efektami szkolenia jest przygotowania kursanta z podstaw elementów liniowych, nieliniowych, praw elektrotechniki dla obwodów prądu stałego i prądu przemiennego. Efekty realizowane będą również praktyczne związane z uruchamianiem obwodów elektrycznych prądu stałego i przemiennego wraz ze sterowaniem poprzez wybrane układy elektroniki przemysłowej.
W Skarżysku Kamiennej Branżowe Centrum Umiejętności przygotowało osobą dorosłym następujące formy kształcenia:
- Współczesne systemy sterowania i kierowania ruchem kolejowym
Szkolenie opisujące nowoczesne systemy sterowania ruchem kolejowym takie jak ERTMS/ECTS oraz systemy łączności GSM-R.
- Diagnostyka i badanie silników asynchronicznych pojazdów kolejowych z napędem
Szkolenie w zakresie budowy i zasada działania silników asynchronicznych ich diagnostyki oraz możliwości wykrywania ich usterek.
- Kurs obsługi i eksploatacji E
W zakresie kursu jest opis urządzeń i maszyn o napięciu do 1 kV, zasady ich obsługi, wykonywania pomiarów oraz BHP przy pracach i pomiarach elektrycznych.
W Branżowym Centrum Umiejętności w Siedlcach nr 2 szkoli się również nauczycieli kształcenia zawodowego, dla tej grupy odbiorców przygotowano:
- Szkolenie: Profesjonalna obsługa klienta
Szkolenie przygotowuje uczestników do pracy z klientem. Cele zostają osiągane poprzez naukę komunikacji z pasażerami oraz naukę radzenia sobie w trudnych sytuacjach i rozwiązywania konfliktów. W programie szkolenia kładzie się również duży nacisk na obsługę osób z niepełnosprawnościami w zakresie zasad asysty i wsparcia dla osób z ograniczoną mobilnością oraz innych pasażerów wymagających szczególnej uwagi.
- Szkolenie podstaw rysunku technicznego
W efekcie ukończenia szkolenia jest możliwość samodzielnego wykonywania i odczytywania rysunków technicznych zgodnie z obowiązującymi normami. Uczestnicy poznają sposoby wymiarowania oraz poznają właściwe formaty rysunków. Częścią szkolenia jest również praca z programami komputerowymi wspomagającymi projektowanie.
- Kurs: Budowa, eksploatacja i dozór urządzeń, instalacji oraz sieci elektroenergetycznych
Kurs przygotowuje do egzaminu przed komisją kwalifikacyjną, celem potwierdzenia wiedzy i umiejętności do uzyskania świadectwa kwalifikacji do wykonywania czynności eksploatacji i/lub dozoru. W zakresie kursu przygotowującego to potwierdzenia wiedzy jest min. rozpoznawanie wpływu prądu na organizm człowieka czy rozpoznawanie klas ochronności i stopni IP. W zakresie praktycznym kursant pozyska kompetencje wykonywania instalacji odbiorczych oraz stosowania urządzeń ochronnych i zabezpieczenia przeciwprzepięciowego.
Główną ideą powstania Branżowych Centrów Umiejętności w zakresie transportu kolejowego jest rozwój kompetencji pracowników z innych branż oraz przygotowanie ich do zatrudnienia w podmiotach rynku kolejowego. Liczne programy podnoszenia kwalifikacji, stanowiące zaplanowane działania edukacyjne i szkoleniowe, mają na celu zdobycie lub uzupełnienie wiedzy oraz umiejętności poszukiwanych przez pracodawców z branży kolejowej.
W zakresie interoperacyjności systemu kolei zdobywanie nowych kwalifikacji jest możliwe dzięki kursowi przygotowawczemu do licencji maszynisty. Osoby chcące się przekwalifikować otrzymują przygotowanie merytoryczne w tym zapoznanie z technologią i organizacją transportu kolejowego. Przybliżenie zagadnień kolejowych i zapoznanie z podstawami prowadzenia ruchu kolejowego oraz obowiązującą sygnalizacją.
Kontynuując rozwój w kierunku kwalifikacji maszynisty kolejnym krokiem będzie uzyskanie licencji maszynisty zdając egzamin w Urzędzie Transportu Kolejowego a następnie szkolenie przygotowujące do kolejnego etapu jakim jest uzyskanie świadectwa maszynisty.
Następnym przykładem programu podnoszenia kwalifikacji w zakresie interoperacyjności kolei jest szkolenie przygotowawcze do kursu konduktora. Tak przygotowana osoba zna obowiązki związane z odprawą handlową i obsługą podróżnych, standardy obsługi klienta, oraz obsługi urządzeń i aplikacji do odprawy. Na szkoleniu poruszane są także zagadnienia handlowe m.in. regulamin przewozu, taryfy i cenniki, ulgi i dokumenty uprawniające do przejazdu oraz zapoznanie ze wzorami biletów i druków. W następstwie można zostać zatrudnionym na stanowisku konduktora u jednego z przewoźników pasażerskich wykonując czynności przypisane temu stanowisku. Po przepracowaniu minimum 2 do 3 lat jako konduktor można ubiegać się o awans i po zdaniu egzaminu być zatrudnionym na stanowisku kierownika pociągu.
Niejednokrotnie zdarza się że osoby zatrudnione na stanowisku konduktora czy kierownika pociągu mając znajomość procedur i podstawowych zasad ruchu i sygnalizacji decydują się na przekwalifikowanie w kierunku maszynisty.
W obszarze eksploatacji i utrzymania kolejowych środków transportu Branżowe Centra Umiejętności realizują kursy dotyczące np. sterowników PLC gdzie możliwe jest zapoznanie się z urządzeniami mikroprocesorowymi będącymi najistotniejszymi elementami automatyki. Taka wiedza pozwoli przyszłym absolwentom Branżowych Centrów Umiejętności rozwijać się w zakresie tworzenia nowoczesnej diagnostyki taboru lub w zakresie sterowania urządzeniami przytorowymi takimi jak zwrotnice czy sygnalizatory.
Inną formą podnoszenia kwalifikacji w zakresie eksploatacji i utrzymania kolejowych środków transportu jest przygotowanie w zakresie projektowania CAD oraz tworzenia dokumentacji podzespołów i zespołów mechatronicznych. Takie umiejętności stanowią podstawę do dalszego kształcenia w zakresie nowych technologii opartych na układach elektroniki i układach cyfrowych w przyszłych pojazdach kolejowych.
Również szkolenie z zakresu diagnostyki i badania silników asynchronicznych pojazdów kolejowych z napędem, wpisuje się w podnoszenie kwalifikacji w zakresie eksploatacji i utrzymania kolejowych środków transportu. Wiedza na takim szkoleniu pozwala poznać: budowę i zasada działania silników asynchronicznych oraz diagnostykę usterek tych silników i metody ich naprawy. Kompetencje wyniesione z kursu mogą być podstawą do zatrudnienia w warsztatach taboru kolejowego przewoźników wykorzystujących elektryczne zespoły trakcyjne.
Nauczyciele kształcenia zawodowego dzięki szkoleniom w Branżowym Centrum Umiejętności w dziedzinie eksploatacji i utrzymania kolejowych środków transportu w Łodzi mają szanse przygotować się do nowych ról i przedmiotów w zakresie:
- projektowania elementów i układów elektroniki przemysłowej,
- podstaw maszyn elektrycznych,
- praw elektrotechniki dla obwodów prądu stałego i prądu przemiennego,
Zdobyta przez nauczycieli wiedza umożliwi prowadzenie zajęć w zakresie elektrotechniki kolejowej w technikach np. na kierunkach: technik automatyk sterowania ruchem kolejowym czy technik pojazdów kolejowych.
Netografia:
Serwis Ministerstwa Edukacji Narodowej.
Serwis INFOZAWODOWE w obecnym kształcie powstał dzięki wsparciu środków Unii Europejskiej, a jego rozwój jest finansowany z programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (2021–2027)
