Zespół Szkół Centrum Kształcenie Rolniczego w Sandomierzu – Mokoszynie

Sejmikowa Szkoła Rolnicza Żeńska w Mokoszynie powstała na mocy ustawy z dnia 9 lipca 1920 r. o ludowych szkołach rolniczych. „Ludowe szkoły rolnicze mają na celu przygotowanie zawodowe samodzielnych gospodarzy rolnych i gospodyń oraz świadomych swoich obowiązków obywateli kraju”. Sandomierski Sejmik Powiatowy
w dniu 21 października 1921 r. podjął uchwałę o organizacji Powiatowej Szkoły Rolniczej Żeńskiej Ludowej
w Mokoszynie.

Realizację ustawy powiązano z uchwaloną przez Sejm RP 15 lipca 1920 r. ustawą o reformie rolnej. W 1921 r.
z majątku państwowego Mokoszyn przy parcelacji wydzielono 30 morg ziemi pod przyszłą żeńską szkołę rolniczą.
W skład nadziału weszło: 24 morgi gruntów ornych, 2 morgi łąki, 3 morgi parku i ogrodu, 2 stawy oraz zabudowania folwarczne wraz ze starym murowanym dworem (1 morga = 0,5606 ha).

Lokalizacja szkoły w Mokoszynie wynikała ze specyfiki regionu. Sandomierszczyzna miała żyzne gleby i była typowo rolniczym regionem. Bliskość Sandomierza ułatwiała dotarcie do szkoły na czas nauki uczennicom.

Szkoła w Sandomierzu Mokoszynie ma już ponad 100 lat. Przerwa w działalności szkoły dotyczyła jedynie okresu okupacji niemieckiej w latach 1939–1945.

Od 01.01.2009 r. organem prowadzącym szkołę jest Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi w związku z tym szkoła zyskała nazwę na Zespół Szkół Centrum Kształcenia Rolniczego im. Ziemi Sandomierskiej w Sandomierzu-Mokoszynie.

            ZSCKR kształci młodzież w zawodach:

1. technik mechanizacji rolnictwa i agrotroniki (5 lat)

2. technik architektury krajobrazu i arborystyki (5 lat)

3. technik weterynarii (5 lat)

4. technik agroogrodnictwa (5 lat)

w szkole branżowej I stopnia:

1. agroogrodnik (3 lata)

2. mechanik-operator pojazdów i maszyn rolniczych (3 lata)

3. ogrodnik terenów zielonych (3 lata)

Obecnie funkcję dyrektora pełni Alicja Szatan, a zastępcy dyrektora Małgorzata Rak.

Zespół Szkół Centrum Kształcenia Rolniczego jest usytuowany w centrum zagłębia sadowniczego – rejonu sandomierskiego, w którym dominują uprawy jabłoni i wiśni, ale prowadzone są także uprawy czereśni, moreli, porzeczek oraz winorośli. Zarówno gleby lessowe i czarnoziemy I-III klasy bonitacyjnej jak i specyficzny mikroklimat sprzyjają prowadzeniu w/w upraw. Z innych upraw z powodzeniem udają się uprawy roślin ozdobnych oraz warzyw zarówno w gruncie jak i pod osłonami.

Ziemia Sandomierska ma długą tradycję upraw ogrodniczych, stąd i tak znaczna różnorodność upraw.
Minister Rolnictwa I Rozwoju Wsi Zarządzeniem nr 41 z dnia 21 listopada 2025 r.

utworzył z dniem 30 listopada 2025 r. Branżowe Centrum Umiejętności w Dziedzinie Ogrodnictwo, które weszło
w skład Zespołu Szkół Centrum Kształcenia Rolniczego im. Ziemi Sandomierskiej w Sandomierzu-Mokoszynie.

Współpraca i nowy wymiar edukacji

To hasło na nowo zyskuje na znaczeniu, szczególnie w dobie indywidualizmu. Wielu działań samodzielnie nie można zrealizować, dlatego w dniu 18 września 2023 r. podmioty założycielskie podpisały List intencyjny dotyczący współpracy w celu realizacji przedsięwzięcia pn. „Utworzenie Branżowego Centrum Umiejętności w Zespole Szkół Centrum Kształcenia Rolniczego im. Ziemi Sandomierskiej w Sandomierzu Mokoszynie w dziedzinie ogrodnictwa”. Zapewniły tym samym nie tylko utworzenie nowoczesnej jednostki dydaktycznej w zakresie szkolenia zawodowego, ale także udział specjalistycznej kadry nauczycielskiej na najwyższym europejskim poziomie w przygotowaniu zawodowym słuchaczy szkoleń, kursów oraz kwalifikacji sektorowych Branżowego Centrum Umiejętności.

Organem wiodącym jest Zespól Szkół Centrum Kształcenia Rolniczego im. Ziemi Sandomierskiej w Sandomierzu Mokoszynie, którego organem prowadzącym jest Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Lokalizacja Branżowego Centrum Umiejętności (BCU) Ogrodnictwo Sandomierz-Mokoszyn wynika z usytuowania szkoły w centrum produkcji ogrodniczej oraz wyposażenia w bogatą bazę dydaktyczną oraz z konieczności jego funkcjonowania przy szkole prowadzącej kształcenie zawodowe. BCU jest ośrodkiem kształcenia, szkolenia i egzaminowania dostępnym dla uczniów, studentów, pracowników branży ogrodniczej i innych osób uczących się z terenu całego kraju. Ponadto, jest także wsparciem dla nauczycieli i wykładowców. Współpraca z ośrodkami badawczymi – partnerami projektu zapewni dostęp do najnowszych osiągnięć.

Funkcję podmiotu branżowego podjęło się sprawować Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Ogrodnictwa (SITO) w Lublinie. Należy ono do Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznych Naczelnej Organizacji Technicznej zrzeszającej inżynierów, techników i sympatyków ogrodnictwa. Do rejestru stowarzyszeń zostało wpisane 21 października 1958 r. pod numerem 662, a w lutym 1960 r. weszło w struktury Naczelnej Organizacji Technicznej. SITO odgrywało i nadal odgrywa istotną rolę w zdobywaniu przez ogrodników kwalifikacji oraz uzupełnianiu i poszerzaniu wiedzy. Organizuje szkolenia, kursy, konferencje oraz wycieczki specjalistyczne. Od początku działalności zorganizowało 240 kursów kwalifikacyjnych, po których w wyniku zdania egzaminu państwowego w dziedzinach: warzywnictwo, sadownictwo, kwiaciarstwo, tereny zieleni i pieczarkarstwo dyplomy uzyskało ponad osiem tysięcy słuchaczy.

Zarząd Główny Stowarzyszenia wspólnie z ośmioma oddziałami terenowymi, prowadzi ożywioną działalność organizując konferencje naukowo-techniczne z udziałem liczących się firm zagranicznych, ogólnopolskie oraz międzynarodowe wystawy ogrodnicze połączone z kiermaszami, wystawy florystyczne z konkursami i pokazami układania kompozycji kwiatowych, wycieczki szkoleniowe krajowe i zagraniczne oraz szkolenia i kursy z zakresu: konserwacji drzew parkowych, ewidencji i ochrony parków zabytkowych, sporządzania dokumentacji zabytkowych założeń ogrodowych, na inspektorów nadzoru terenów zieleni. Zrzeszeni w Stowarzyszeniu rzeczoznawcy wykonują ekspertyzy, projekty oraz oceny w zakresie wszystkich dziedzin ogrodniczych, tj. sadownictwa i szkółkarstwa, roślin ozdobnych, dendrologii, terenów zieleni, oceny statyki i kondycji drzew w terenach zurbanizowanych, ekologii i ochrony środowiska. Wśród celów stowarzyszenia warto także wymienić: • integrowanie środowiska inżynierów i techników ogrodnictwa, architektury krajobrazu, ochrony środowiska przyrodniczego oraz florystyki; • podnoszenie kwalifikacji zawodowych członków i osób zawodowo zajmujących się ogrodnictwem, architekturą krajobrazu, florystyką i ochroną środowiska przyrodniczego; • współudział w rozwoju i tworzeniu myśli technicznej i ekonomicznej, ustalaniu norm i standardów w ogrodnictwie, kształtowaniu i ochronie środowiska przyrodniczego oraz florystyce, co wpisuje się w misję nowoutworzonego Branżowego Centrum Umiejętności Ogrodnictwo Sandomierz-Mokoszyn.

Partnerzy dodatkowi

Stowarzyszenie Agroekoton  w Sandomierzu działa w branży agro na styku różnych środowisk m.in. naukowcy – ogrodnicy – konsumenci czy administracja lokalna – rolnicze organizacje branżowe. Filozofia Stowarzyszenia obejmuje łączenie potencjałów, koordynacja działań różnych środowisk i współpraca na rzecz środowiska pod kątem zarówno środowiska naturalnego, jak i środowiska, producentów i konsumentów żywności. Natomiast celem jest propagowanie i wspieranie przyjaznych dla środowiska innowacji w rolnictwie i ogrodnictwie. W swoich działaniach Stowarzyszenie opiera się na strategii zrównoważonego rozwoju Unii Europejskiej i strategii od Pola do Stołu oraz strategii Bioróżnorodności. W ramach celów wspierane są rolnictwo i ogrodnictwo zrównoważone oraz proekologiczne formy gospodarowania. Kolejnym zadaniem jest propagowanie produkcji i konsumpcji zdrowej żywności oraz zdrowego stylu życia, a także rozwój świadomości ekologicznej, w tym wiedzy o związkach między funkcjonowaniem ekosystemów a zdrowiem publicznym i indywidualnym.

Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie integruje nauki rolnicze, biologiczne, weterynaryjne, techniczne i ekonomiczno-społeczne. Prowadzi działalność naukowo-badawczą oraz dydaktyczną na siedmiu wydziałach: Agrobioinżynierii, Medycyny Weterynaryjnej, Nauk o Zwierzętach i Biogospodarce, Ogrodnictwa i Architektury Krajobrazu, Inżynierii Produkcji, Nauk o Żywności i Biotechnologii oraz Biologii Środowiskowej. W ostatniej ewaluacji działalności naukowej szkół wyższych za lata 2017–2021 wszystkie dyscypliny naukowe, które podlegały ewaluacji w Uniwersytecie Przyrodniczym w Lublinie, otrzymały kategorię A lub B+, co oznacza że uczelnia uzyskała wysokie oceny w zakresie prowadzonej działalności naukowej w tych dyscyplinach. Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie jest ośrodkiem wymiany wolnej myśli i wszechstronnych badań naukowych nad zmieniającym się światem, a także miejscem otwartej i permanentnej edukacji oraz rozwoju całej wspólnoty w warunkach godnych i przyjaznych dla każdej jednostki. Jest wieloprofilową, autonomiczną Uczelnią uczestniczącą w nauce światowej o silnej pozycji naukowej i prestiżu społecznym w regionie i w kraju. Wymiernym efektem działalności naukowo-badawczej są publikacje, patenty i wdrożenia. W 2020 r. naukowcy opublikowali prawie 600 prac w czasopismach z listy A indeksowanych w Journal Citation Report JCR. Najlepsi pracownicy naukowi w publikacjach uzyskali sumaryczny wskaźnik Impact Factor na poziomie powyżej 60. Uczelnia ma prawa wyłączne do rozwiązań dotyczących budowy maszyn i mechanizmów, elementów konstrukcyjnych maszyn rolniczych, opryskiwaczy oraz instalacji do oczyszczania ścieków. Jest właścicielem licznych rozwiązań dla przemysłu rolno – spożywczego takich jak dodatki paszowe czy preparaty do leczenia wielu schorzeń u zwierząt. Ponadto Uniwersytet prowadzi innowacyjne badania efektem, których są m.in. opatentowane rozwiązania z zakresu, biotechnologii, medycyny weterynaryjnej oraz metody produkcji i obróbki żywności (makarony, przekąski, soki owocowe i warzywne itp.).

Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie realizuje liczne projekty badawcze np. w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego – Regionalna Inicjatywa Doskonałości i znajduje się w grupie 30 uczelni w Polsce, które uzyskały 4-letnie projekty badawcze oraz jedną z dwóch w Polsce o profilu rolno-przyrodniczych, które ten konkurs wygrały. Uniwersytet realizuje projekty Narodowego Centrum Nauki, Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Prowadzi także Szkołę Doktorską w dyscyplinach naukowych: rolnictwo i ogrodnictwo, technologia żywności i żywienia, weterynaria, zootechnika i rybactwo, inżynieria mechaniczna, inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka, nauki biologiczne. Infrastruktura badawczo-naukowa i dydaktyczna Uczelni obejmuje nowocześnie wyposażone laboratoria i pracownie oraz kliniki i gospodarstwa doświadczalne.